صادقی فومنی؛ عالمی دیگر از مرزوبوم گیلان

Print

کیوان پندی/ یکی از عالمان وشخصیت های دینی گیلان معاصر،آیت الله صادقی فومنی( ره) است که متاسفانه همانند بسیاری از بزرگان ومفاخر این استان،برای اغلب ماآنچنانکه بایدشناخته شده نیست. این درحالیست که شناسایی چهره‌های برجسته دینی ، علمی ، ادبی وهنری در هر سرزمین وشهری، آنهم کهن شهری چون فومن که در قرون متمادی گذشته پایتخت گیلان بیه پس( غرب گیلان) بوده وزادگاه عالمان ومفاخر بسیاری نیز شمرده می شود؛ تحت عنوان مشاهیر و نام آوران، یکی از ضروری‌ترین و موثرترین گامها در راستای قابلیت افزایی به نسل‌های امروز و فردا است. به هر روی سهم شایسته ی این انسان الهی ،به حق بی بدیل و قلم از بیان  اوصاف ایشان عاجز است که در راستای صیانت از میراث معنوی ، پاسداشت وتکریم مفاخر، به باز خوانی شرح حال این فرهیخته ومرور برخی ازوقایع دوره ایشان می پردازیم.

   مرحوم آیت الله حاج شیخ محمد کاظم صادقی فومنی قدس سره فرزند شیخ صادق دراواخر عهد ناصری در روستای کهنه گوراب فومن از خانواده ای متدین دیده به جهان گشود. این مجتهد عالیقدر بعد از تحصیلات مقدماتی وفراگیری سطح درحوزه علمیه جامع فومن، به حوزه علمیه جامع رشت رفت وسپس برای تکمیل دروس و فراگیری فقه واصول به حوزه علمیه نجف اشرف رهسپارشد و همانند دیگر طلبه های گیلانی شیعه آن زمان چون:آیت الله سیدحسین موسوی رودباری،شیخ جواد فومنی حائری،شیخ ابوالقاسم حجتی لشت نشایی،شیخ مهدی مهدوی لاهیجانی،شیخ محمد صادق جعفری اشکوری ودیگران از شاگردان مرحومین آیت الله حاج شیخ عبدالحسین رشتی و آیت الله میرزا محمد حسین نایینی گردید واز این اساتید بهره برد، تا اینکه پس ازسالها تلمذ وکوشش و پشت سرنهادن مدارج عالی به درجه اجتهاد رسید و بعد ازاینکه به موطن خود بازگشت ، دررشت سکونت اختیارکرد وامامت جماعت مسجد حاج مجتهد این شهررا برعهده گرفت.

آن مرحوم در زمان نهضت مشروطه وجنبش جنگل از مخالفین استبداد داخلی و اشغالگران خارجی چون:روس تزار و انگلیس بود که درآنوقت صفحات شمالی وجنوبی میهنمان را در اختیار خود داشتند. پس از این دراوایل زمان رضاخانی نیز یکی از مخالفین با اقدامات وی درگیلان بود.آنطورکه نوشته اند؛رضا خان بعد از خاتمه نهضت جنگل، عواملش را برای سرکوبی بقایای این نهضت و علمای مبارز وقت گیلان به کار گرفت وبرای همین خاطر کسانی چون سرلشکرمحمد حسین خان آیرم وبعدهاسپهبد فضل الله زاهدی را به رشت فرستادتا علاوه بر اینکه فرماندهی تیپ مستقل مختلط شمال را دراین شهر بر عهده گیرند، بر مردم منطقه و مبارزین آن نیز احاطه داشته باشند.

در اوایل دوره پهلوی  مردم قصد داشتندمرحوم آیت الله شیخ باقر رسولی( متوفای ۱۳۳۲) را بعنوان نماینده دوره ششم به مجلس شورای ملی بفرستندکه ایشان هم پاسخ مثبت داد تا جلوی اقدامات ضد دینی رژیم و مصوبات مجلس را بگیرد. همراه ایشان مرحوم آیت الله حاج شیخ علی حلقه سری فومنی معروف به “علم الهدی” ( متوفای ۱۳۳۰) هم نامزدبود. از طرف زاهدی و آلن چارلزترات کنسول وقت انگلیس دررشت هم میرزا احمدخان عمارلویی و شریعت گیلانی کاندید بودند که این انتخابات در زمان حکمرانی حسن خان ظهیرالملک در آبانماه ۱۳۰۵ خورشیدی به رقابتی بین مردم و رژیم پهلوی بدل شد و زاهدی- از عوامل رضا شاه وفرماندار نظامی وقت گیلان- به خاطر اینکه با ایشان مخالف بود ، مانع برگزاری انتخابات سالم گردیدکه این موضوع اعتراض علماء وبازاریان وقت رشت را درپی داشت وحتی در این رابطه قیامی ازسوی اهالی رشت به رهبری شیخ محمدباقررسولی در دوازدهم دیماه ۱۳۰۵ خورشیدی نیز صورت گرفت که مرحوم صادقی فومنی، سید محمود روحانی رشتی و دیگران از حامیان این قیام بر علیه دیکتاتوری رضا خان بودند.گفته می شود؛آیت الله رسولی در این وقت تیغ تند اعتراضات خود را به دربار و اطرافیان شاه معطوف کرد و در دوره ششم کاندید شد تا مبارزات را از موضعی قوی‏تر ادامه دهد.بدنبال این، دربار وقت و روشنفکران وابسته و همچنین کنسولگری وقت انگلیس ( چارلز ترات،افسر اطلاعاتی که بعد ها نقش کلیدی در روی کار آوردن محمد رضا شاه داشت) هم در رشت تلاش نمودند تا ایشان رای نیاورد که در نتیجه، انتخابات به صحنه کارزار بزرگ مردم رشت بدل شد و با درگیری خونین به پایان رسید.  در پی این ماجرا فضل الله زاهدی به دستوررضاخان آیت الله شیخ محمدباقررسولی به همراه مرحوم آیت الله شیخ یوسف نجفی جیلانی( متوفای ۱۳۲۷)- از دیگر علمای مبارز که به خاطر کشف حجاب رضا خان کتاب “طومار عفت” را منتشر کرد- را دستگیر و با ریش تراشیده به فومن یا به قولی ماسوله تبعید کرد.

 آیت الله صادقی پس از این با کشف حجاب یا همان حذف حجاب رضا خان هم مخالفت نمود ودر همان دوره، مقالات علمی فراوانی داشت که اکثراً به سراغ قلم بدست‌های منحرف می‌رفت و شبهات آنها را پاسخ می‌داد. این مرد بزرگوار اطلاعات وسیعی درتفسیر، تاریخ و علم کلام نیز داشت .دردوره پهلوی دوم از حامیان ملی شدن صنعت نفت بود وبعدها درپاییز سال ۱۳۴۱ به همراه مرحومان آیت الله سید حسن بحرالعلوم رشتی( متوفای ۱۳۵۶)، آیت الله سید حسین موسوی رودباری( متوفای۱۳۶۳) و آیت الله حاج سید محمود ضیابری( متوفای ۱۳۶۱) که درآن عصر زعامت دینی مردم گیلان واهالی رشت را بر عهده داشتند، از نهضت اسلامی امام خمینی( ره)حمایت کرد.بطوریکه درمهرماه سال ۱۳۴۱ وقتی که محمدرضاشاه اصول ششگانه انقلاب سفید را اعلام کرد، او با سایر علمای وقت گیلان به مخالفت با این مسئله پرداخت ودر ماجرای انجمن های ایالتی وولایتی ولایحه کاپیتولاسیون از حامیان امام بود.این علما مردم را در مسجدکاسه فروشان(سید حبیب الله تولمی) بازاررشت گردآوردند و و به سخنرانی پرداختندو از اقدامات شاه درباره انقلاب سفید انتقاد نمودند ،تا اینکه مبارزات ایشان ودیگر علمای ایران ،زمینه ساز قیام پانزده خرداد سال ۱۳۴۲ گردید.

معظم له در زمان حیات خود علاوه بر فعالیت های سیاسی مصدر خدماتی هم گردید. از جمله درتجدید بنای مسجد و حوزه علمیه جامع بازار رشت، مرحوم آیت‌اللـه حاج سید محمود ضیابری  از نیکوکاران بنام آنروزگار را یاری کرد. این فقیه سالها در زهد و تقوی وخدمت به خلق زیست، تا اینکه بعد از سالها تحمل بیماری عاقبت به سال ۱۳۴۵ درسنین بالای هفتاد سالگی دیده از جهان فروبست و درمشهد در صحن آستان امام رضا علیه سلام نزدیک کفش‌داری مدفون گردید. این عالم بزرگوار علاقه زیادی به مطالعه و جمع آوری کتاب های نسخ چاپی و خطی داشت وحتی کتابخانه ای هم با کتاب های نفیس وارزشمند در اختیار داشت که همانند کتابخانه میرزا عبدالباقی شیخ الاسلام ماسوله( متوفای ۱۳۱۱) ازکتابخانه های بزرگ و معتبر دوره مشروطه گیلان بود که گویا کتاب های آن بعدها به کتابخانه ها اهداءشد.آیت الله صادقی فومنی گذشته از مقامات علمی و فقهی، مقامات عالی معنوی نیز داشت و اهل باطن بود. پرهیزگار و صاحب فضل و ادب بود وعالمی جلیل القدر در اصول و فقه نیز به شمار می رفت. این فقیه نیکونهاد شناخت کامل از معارف و مردم گیلان ،به ویژه اهالی فومنات و رشت داشت ودر حل مشکلات ایشان تا حد توان کوشا بود. بسیار عبادت می کرد و ذکر می گفت  واهل تقوی و صفای باطن بود. با بسیاری از علما و بزرگان دینی زمان خود در ارتباط بود واز دوستان صمیمی مرحوم آیت الله حاج سید ابوالقاسم اریب  فومنی از علمای بزرگ سابق فومن به شمار می رفت.گفتنی است که ثمره ازدواج این بزرگوار با بانویی مومنه وصالحه، دوپسر بودکه پزشک بودند  وهمچنین سه دخترکه یکی از آنها همسر مرحوم شیخ محمود قاهری- امام جماعت سابق مسجد حاج مجتهد رشت- بود.خدایشان رحمت کناد وبیامرزاد.

منابع:

  • دانشوران ودولتمردان گیل و دیلم ، نوشته صادق احسانبخش
  • سرزمین ومردم فومنات، تالیف نگارنده، چاپ دوم
  • مشاهیر گیلان، ابراهیم فخرایی
  • میرزا احمدخان عمارلوئی و انتخابات دوره ششم گیلان، علی امیری، فصلنامه پیام بهارستان، دوره دوم
  • روزشمار تاریخ ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی، باقر عاقلی
  • باتشکر از میثم عبدالهی برای ارسال عکس

ارسال نظر

قدرت گرفته از وردپرس | قالب دارینا فارسی شده توسطقالب های فارسی برای وردپرس