علم الهدی ؛عالم برجسته معاصر فومنی

alamalhoda

کیوان پندی

مرحوم علم الهدی (نه اعلم الهدی) را باید از جمله عالمان نامدارو برجسته ی تاریخ معاصر خطه فومنات و گیلان زمین دانست. این فقید سعید که متأسفانه امروزه فقط نامی از او دریکی از خیابانهای منتهی به میدان شهرداری شهر رشت برجای مانده، آنطور که باید مورد توجه ی اهل قلم قرار نگرفته و چندان به وی پرداخته نشده که با توجه به این شایسته است تا مختصری ازشرح حال وی آورده شود وچه خوب است تندیسی از ویرا ساخته ودر یکی از میادین یا گذر گاه های شهرمان نصب گردد.
اما در رابطه با این شخصیت دینی گفته می شود که مرحوم آیت الله حاج شیخ علی حلقه سری فومنی (ره) معروف به « علم الهدی» درعهدناصری وبه سال ۱۲۵۰خورشیدی بود که در یک خانواده متدین ومذهبی در روستای حلقه سر فومن دیده به جهان گشود .نامبرده پس از گذراندن دوران کودکی و پس از تحصیل مقدماتی در مکتب خانه های آن زمان طالقانی ها ، برای ادامه ی تحصیل به حوزه علمیه ی جامع رشت پا گذاشت ودر همین مدرسه علوم دینی بود که با مرحوم میرزا کوچک جنگلی آشنا و روحیه جوانمردی، آزادگی و مبارزه در وجودش جوانه زد و تا پایان عمر شریفش با همین روحیات عالیه انسانی و اسلامی زندگی کرد. شیخ علی علم الهدی در این مدرسه در میان دوستان و طلاب، با همان نامِ زادگاهش شیخ علی حلقه سری خوانده می شد.وی درادامه در حوزه علمیه ی صدرتهراندر منیریه راه یافت ودر آنجا دروس فقه و اصول را نزد میرزا محمد حسن آشتیانی وحکمت و فلسفه را نزد میرزاابوالحسن جلوه آموخت. آنگاه برای تکمیل معارف و نیل به درجه اجتهاد ، عازم شهر نجف گردید ودر حوزه علمیه ی این شهر ازاساتیدی چون :ملاّ محمدکاظم خراسانی، صاحب کفایهالاصوال سید محمّدکاظم یزدی، صاحب العروهالوثقی ملا فتح الله شریعت اصفهانی، معروف به «شیخ الشریعه ملا عبدالله دیوشلی گیلانی، معروف به “مازندرانی” شیخ شعبان دیوشلی لنگرودی وسید محمد کاظم یزدی بهره برد، تا آینکه به درجه اجتهاد نایل آمد.
آیت الله علم الهدی در سالهای آغازین جنگ جهانی اول ، از نجف اشرف به بغداد و از آنجا راهی همدان و سپس دیار خود گیلان گردید و درشهر رشت ماندگار شد. گفته می شود به هنگام بازگشت به ایران به قصد زیارت عتبات عالیات به بغداد رفت ولی توسط نیروهای عثمانی دستگیر و ماه ها در زندان این شهر گرفتار شد. علت دستگیری، چگونگی محاکمه و مدت زندانی شدن وی معلوم نیست. مرحوم علم الهدی بعد از ورود به ایران در جریان نهضت مشروطه در تهران حضوری فعّال داشت. وی چون مشاهده کرد آشفتگی های پدید آمده توسط طرفداران مشروطه و حامیان استبداد، فرساینده و مانع تلاش های علمی او است؛مجددن رهسپار نجف گردید. احتمال دارد دستگیری وی توسط عمّال استعمار بی ارتباط با نقش وی در قضایای مشروطیت نبوده باشد. چندی بعد درسال ۱۲۹۴خورشیدی همزمان با شروع خیزش جنگل در اعداد یاران راستین میرزا کوچک جنگلی درآمد و در همان زمان با بزرگانی چون: مرحوم آیت الله سید عبدالوهاب صالح ضیابری ،مرحوم آیت الله حاج سید محمود روحانی رشتی و دیگران «هیئت اتحاد اسلام »را بنیان نهاد ونقشی فعال داشت . این هیئت که بعدها به کمیته اتحاد اسلام تغییر نام داد ، درآن زمان مرکز ثقل ومغز متفکر نهضت جنگل را تشکیل می داد وبا وضع عوارض واخذ عشریه به اقتضای زمان ،به کمک مردم گیلان،به ویژه اهالی منطقه ی فومنات می شتافت و مخارج مراکز فرهنگی و درمانی که از سوی ایشان دایر شده بود را تا خاموشی نهضت جنگل تامین می کرد .
مرحوم علم الهدی بعد از شکست خیزش جنگل در آبان وشهادت میرزا آذر سال ۱۳۰۰چند سالی را در خفا زیست تااینکه درسال ۱۳۰۳خورشیدی به انجمن خیریه یی پیوست که از جمع آوری « عوارض پوتی پنج شاهی» از برنج های صادراتی ، موسسات خیریه ای نظیر بیمارستان پورسینا و دارالایتام(پرورشگاه یتیمان) رشت با کمک آن راه اندازی شده بودند.پس از این، این فقیه دچار همان مشکلاتی شد که اغلب روحانیون بعد از روی کار آمدن رضا خان به آن دچار شدند.به این جهت از روی ناچاری به راه اندازی دفتر ازدواج در شهر رشت همت گماردندکه تا سالهای ۷-۱۳۰۶ دایر بود.پس از آن موضوع تغییر لباس برای ایشان پیش آمد(پاییز ۱۳۱۵) که این امر نیز موجب مشکلاتی برای ایشان شد تا جایی که مدتی تحت نظر بودند وهراز چندگاهی مورد بازجویی قرار می گرفتند.نامبرده بعد از راه اندازی حوزه علمیه مهدویه رشت که در سال ۱۳۲۲ توسط مرحوم آیت الله حاج سید مهدی رودباری (متوفی ۱۳۲۹) به ایجاد شده بود در آن حوزه برای طلاب فقه و اصول تدریس می کرد وعلاوه براین در مسجد صالح آباد سبزه میدان نیز اقامه جماعت داشت ,ودر کنار این به ارشاد خلق ودستگیری مستمندان نیز می پرداخت تا اینکه سرانجام س از عمری تلاش و مجاهدت در راه اسلام، مبارزه با حکومت رضاخانی، مقابله با تجاوزات بیگانگان و فعالیت در نهضت مشروطیت وجنگلدر مهرماه سال ۱۳۳۰ در سنین حدود هشتاد سالگی وفات یافت وپیکر پاکش بعد از تشییع در رشت به قم منتقل و در قبرستان حاج شیخ عبدالکریم حائری (قبرستان نو) در جوار کریمه اهل بیت به خاک سپرده شد.در سال ۱۳۵۸ بود که به پیشنهاد مرحوم آیت الله صادق احسانبخش مستحسن تولمی خیابان شاه شهر رشت به نام ایشان تغییر یافت واز آن پس ” علم الهدی ” خوانده گردید . خدایش رحمت کناد…

منبع:
۱- رشت درآیینه ی تاریخ، تالیف نگارنده.
۲- سرزمین ومردم فومنات ، تالیف نگارنده، چاپ دوم.
۳-ستارگان حرم ،محمد تقی ادهم نژاد لنگرودی، جلد نوزدهم.

ارسال نظر

قدرت گرفته از وردپرس | قالب دارینا فارسی شده توسطقالب های فارسی برای وردپرس